"Ритм — негізгі іргетас: Балабақшадағы ритмикалық қозғалыстардың рөлі" хореограф Д.Б.Рахимова

Мектеп жасына дейінгі бала үшін қозғалыс — әлемді танудың басты құралы. Алайда, хаосты қозғалысты жүйелі процесске айналдырып, баланың денесін де, миын да дамытатын күш — ритмикалық қозғалыстар.

Бөбекжай хореографы үшін ритмика тек «би алдындағы бой жазу» емес, бұл — баланың болашақ өнері мен тұлғалық дамуының негізі. Төменде оның маңызды рөлдерін қарастырамыз.

1. «Ми және Дене» байланысы: нейропсихологиялық аспект

Ритм — бұл тәртіп. Бала музыканың екпініне (долясына) түсуді немесе әуен сипатына қарай қозғалысын өзгертуді үйренгенде, оның миында жаңа нейрондық байланыстар пайда болады.

• Тежеу және қоздыру: «Тоқта — жүр» ойындары арқылы бала өз импульстерін басқаруды үйренеді. Бұл жүйке жүйесінің тұрақтылығын қалыптастырады.
• Координация: Жылдам және баяу қозғалыстардың кезектесуі дененің саналы бұйрықтарға лезде бағынуын қамтамасыз етеді.

2. Ритм — музыкалдықтың негізі

Егер бала музыкалық «шаршыны» (квадратты) сезінбесе, оған вальс немесе полька үйрету мүмкін емес. Ритмикалық жаттығулар (шапалақтау, аяқпен тарсылдату, аспаптармен жұмыс) баланың ішкі «метрономын» оятады.

• Хореографтың міндеті: баланы музыканың лүпілін тек құлағымен ғана емес, бүкіл денесімен сезінуге үйрету. Тек ірі моторика (секіру, адымдау) арқылы ғана бұл сезім нағыз биге ұласады.

3. Эмоционалдық еркіндік пен ашықтық

Көптеген балалар сабаққа келгенде қысылып, бойын еркін ұстай алмайды. Ритмика ойын арқылы бұл қысымды (зажим) алып тастайды.

• Имитациялық қозғалыстар: «Аюдай қорбаңдау» (баяу қарқын) немесе «тышқандай жүгіру» (жылдам қарқын) арқылы бала әртүрлі эмоцияларды бастан кешіреді. Бұл оның өзіне деген сенімділігін арттырып, әртістік қабілетін ашады.

4. Әлеуметтену және топтық бірлік

Ритмикалық жаттығулар көбіне шеңберде немесе жұпта орындалады. Бірдей ритмдегі қимылдар балалар арасында ортақ толқын қалыптастырады.

• Бөбекжайда бұл — топты ұйымшылдыққа тәрбиелеудің ең жылдам жолы. Бала басқалардың қарқынына бейімделуді, озбауды және қалып қоймауды үйренеді.

Хореографқа практикалық кеңестер:

1. Қарапайымнан күрделіге: Табиғи ритмдерден бастаңыз (жүрек соғысы, адым). Бала үшін ең түсінікті ритм — өз есімінің буындарымен шапалақ ұру.
2. Көрнекілік: Таспалар, доптар, таяқшаларды қолданыңыз. Заттар балаға қозғалыстың бағыты мен ұзақтығын «көруге» көмектеседі.
3. Дауыс + Қозғалыс: Сөйлеу ойындарын қосыңыз. Бала ритмді сөзбен айтқанда, оны екі есе тез меңгереді.

Қорытынды

Бөбекжайдағы ритмикалық қозғалыстар — бұл үлкен сахнаға дайындық емес, бұл — үйлесімді тұлға қалыптастыруға салынған инвестиция. Мұнда хореограф тек би мұғалімі емес, балаға өз денесін, музыканы және айналадағы әлемді сезінуге көмектесетін жолбасшы болып табылады.